Swoją nazwę zawdzięcza botanikowi szkockiemu, który nazywał się Wiliam Forsyth. Forsycje to krzewy uprawiane w Europie, Azji i Ameryce Północnej do celów ozdobnych, ale są również bardzo cennymi roślinami leczniczymi.

W Polsce najczęściej spotykana jest forsycja pośrednia to gatunek rośliny z rodziny oliwkowatych. Jest mieszańcem powstałym w wyniku skrzyżowania F. suspensa (forsycja zwisła) var. fortunei i F. viridissima.

 

Forsycje naturalnie występują w Azji wschodniej (głównie Chiny, Korea, Japonia) oraz w niewielkim stopniu w Europie Południowo-Wschodniej (np. Albania).

Krzewy forsycji trafiły do Europy w XIX wieku, do Polski pod koniec XIX lub na początku XX w. Początkowo jako roślina ogrodowa w parkach i ogrodach botanicznych, później szybko rozpowszechniła się w przydomowych ogródkach i zieleni miejskiej.

 

W fitoterapii wykorzystuje się kwiaty i owoce forsycji, ostre, owalne kuleczki z twardą skorupką, które cechuje działanie przeciwwirusowe, przeciwzapalne i antybakteryjne.

Odmiany uprawiane w Polsce nie owocują, dlatego my wykorzystujemy kwiaty.

Forsycja to krzew łatwy w uprawie, dobrze znosi warunki miejskie, może rosnąć w półcieniu, ale lepiej kwitnie na stanowisku słonecznym, osłoniętym od wiatrów.

Ta wyjątkowa roślina ceniona jest m.in. za wysoką zawartość rutyny. Jej niepozorne, żółte kwiatuszki mogą zawierać nawet około 1% tego związku.

Nazwa rutyna pochodzi od Ruta graveolens (ruty zwyczajnej), z której po raz pierwszy wyizolowano tę substancję. Rutyna należy do grupy związków chemicznych zwanych flawonoidy. Są to naturalne barwniki roślinne, które wykazują silne działanie ochronne, m.in. neutralizując szkodliwe działanie wolnych rodników.

Ponadto rutyna wspiera działanie witaminy C, spowalniając jej utlenianie i pomagając zachować jej aktywność w organizmie.

Rutyna działa ochronnie na białka strukturalne, takie jak elastyna i kolagen, które odgrywają kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu stawów, ścięgien oraz w utrzymaniu zdrowia kości.

Dzięki właściwościom uszczelniającym naczynia włosowate zapobiega powstawaniu tzw. „pajączków” oraz zmniejsza ich widoczność. Wykazuje również działanie przeciwalergiczne, ograniczając reakcje alergiczne organizmu.

Ponadto rutyna wspomaga obniżanie ciśnienia wewnątrz gałki ocznej oraz chroni siatkówkę oka przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, przyczyniając się tym samym do utrzymania dobrej kondycji narządu wzroku.

 

Kwiaty zawierają także inne cenne związki biologicznie aktywne, takie jak kwercetyna, antocyjany (m.in. galaktozyd, glukozyd i rutynozyd cyjanidyny), saponiny triterpenowe, fenolokwasy (kwas chinowy, kawowy, p-kumarowy), lignany (np. pinorezinol) oraz alkohole fenolowe (np. koniferylowy).

Wodnoalkoholowe wyciągi z kwiatów forsycji obniżają znacznie poziom glukozy we krwi, działają uspokajająco, rozkurczowo, przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. Stabilizują strukturę włókien kolagenowych i elastynowych. Zastosowane w kosmetykach opóźniają procesy starzenia.

Kwiaty forsycji kwitną wczesną wiosną tuż przed rozwinięciem się liści.

Kwiaty powinny być zbierane po rozwinięciu lub na wpół otwarte, należy suszyć je w ciemności, w temperaturze pokojowej, w przewiewnym miejscu.

Kwiaty możemy dodawać do potraw, sałatek, koktajli, deserów, zaparzać jak herbatki albo jeść prosto z krzaczka. Mają wspaniały orzechowy, lekko gorzkawy smak.

 

Szukając informacji na temat forsycji znalazłam ciekawe badanie opublikowane w czasopiśmie Food Science & Human Wellness (2023/2024), które dotyczy forsycji zwisłej. Badanie wykazało, że ekstrakty z liści Forsythia suspensa mogą korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową. Zaobserwowano zwiększenie liczby pożytecznych bakterii oraz ograniczenie rozwoju drobnoustrojów o działaniu prozapalnym. Dodatkowo ekstrakty te wykazywały wpływ na metabolizm, m.in. zmniejszały odkładanie tkanki tłuszczowej oraz poprawiały parametry związane z gospodarką lipidową i wrażliwością na insulinę. Wskazuje to na ich potencjalne zastosowanie we wspomaganiu profilaktyki otyłości i zaburzeń metabolicznych. Niestety wyniki te pochodzą głównie z badań eksperymentalnych, dlatego wymagają dalszych potwierdzeń w badaniach klinicznych u ludzi.

NAPAR

W fitoterapii inspirowanej medycyną chińską, napar z kwiatów forsycji zwisłej (Forsythia suspensa) jest stosowany w celach wspomagających odporność, łagodzeniu stanów zapalnych i wsparciu organizmu w infekcjach.

1 łyżeczkę kwiatów zalewamy 200 ml. wrzacej wody. Zaparzamy pod przykryciem 10 minut. Pijemy ciepły napar 2 razy dziennie.

 

NALEWKA

100 gram świeżych lub suchych kwiatów forsycji,

500 ml. alkoholu etylowego 40 % – 50 %.

Kwiaty zalać alkoholem, macerować 14 dni, co dwa, trzy dni należy potrząsnąć butelką. Przefiltrować, spożywać 2 razy dziennie po 10 ml.

 

NAPAR ALKOHOLOWY

Aby wydobyć większą ilość rutyny z kwiatów dr. Henryk Różański poleca napar alkoholowy.

15 gram kwiatów zwilżyć spirytusem, następnie zalać 500 ml. wrzącej wody, zaparzać pod przykryciem 40 minut, przecedzić. Pić małymi porcjami w ciągu dnia. Naparem można przemywać oczy alergiczne i przy zapaleniu spojówek.

 

OCET

Do wyparzonego słoja nasypać kwiatów i młodych drobno pokrojonych gałązek forsycji, tak aby go zapełnić w 1/3 objętości, dodać kilka plasterków imbiru, zalać chłodną wodą z cukrem. Na każde pół litra wody 2 łyżki stołowe wody. Naczynie należy przykryć gazą lub ręcznikiem papierowym i zabezpieczyć gumką. Należy codziennie przemieszać wsad i pilnować aby zawartość była zanurzona w wodzie. Kiedy kwiaty opadną na dno około 4 do 6 tygodni, ocet można zlać do butelek. Butelki ponownie zakrywamy ręcznikiem, i zabezpieczamy gumką. Pozostawiamy na kolejne 3 miesiące. Podczas procesu dojrzewania na wierzchu może pojawiać się matka, należy ją sukcesywnie zdejmować, bo wchłonie nam cały ocet. Po tym czasie zlewamy ocet, tak aby był klarowny, jeśli nie zależy nam na klarowności nie musimy tego robić. Po tym czasie zakręcamy butelki i pozostawiamy do dojrzewania. U mnie trwa to mniej więcej 2-3 lata. Ocet jest jak wino, im starszy tym lepszy. Czas pracy nastawu jest bardzo różny, zdarza się, że fermentacja zaczyna się ze sporym opóźnieniem, przedłużając tym samym cały proces octowania, wszystko jest zależne od warunków i temperatury.

MACERAT OLEJOWY

Do wyparzonego litrowego suchego słoiczka wsypujemy podsuszone przez minimum dobę, kwiaty forsycji, skrapiamy spirytusem, pozostawiamy na 15 minut. Zalewamy ciepłym olejem, tak aby dokładnie przykryć kwiaty, zakręcamy słoik i stawiamy w ciepłe, słoneczne miejsce na 14 dni. Wstrząsamy codziennie. Po upływie 14 dni przecedzamy przez gazę i przelewamy do czystego słoiczka. warto go zakonserwować witaminą E. Trzymamy chłodnym, ciemnym miejscu. Doskonały jako baza do domowych kremów, jako dodatek do gotowych kosmetyków oraz do natłuszczenia i odżywienia przesuszonej słońcem skóry.

 

GLICERYT

Rutyna to związek, który nie rozpuszcza się w tłuszczu, jeśli zależy nam na rutynie najlepszym wyborem będzie gliceryt.

Do słoika wsypujemy lekko podsuszone kwiaty forsycji, zalewamy mieszanką gliceryny z wodą (1 część wody na 2 części gliceryny) tak aby kwiaty były całe zanurzone. Przykrywamy np. ręcznikiem papierowym i odstawiamy w ciemne, ciepłe miejsce na 4 tygodnie. Wstrzasamy codziennie.

Następnie filtrujemy, dobrze odciskając i rozlewamy do butelki z ciemnego szkła. Przechowujemy do 6 miesięcy w chłodnym, ciemnym miejscu

Możemy zrobić gliceryt z odrobiną alkoholu (10%), w ten sposób przedłużymy jego trwałość.

Wewnętrznie, jeśli użyliśmy gliceryny spożywczej stosujemy kilka kropli do wody.

Zewnętrznie jako serum na naczynka lub dodatek do kremu i toniku.

 

 SURÓWKA Z FORSYCJĄ

1 główka sałaty masłowej lub rzymskiej, garść rukoli, garść kwiatów forsycji, 2 łyżki mielonego sezamu,1 łyżka soku z cytryny, 1 łyżka oleju sezamowego, sól, pieprz cayenne, kurkuma.

Sałatę porwij na mniejsze kawałki, dodaj rukolę, oliwę wymieszaj z skokiem z cytryny, dopraw pieprzem, solą i kurkumą, polej na liście, dodaj ziarna i kwiaty.

 

SURÓWKA Z PESTO Z POKRZYWY

Potrzebujemy 3 garście roszpunki, garść kwiatów forsycji, 1 ogórek, 1 słodkie jabłko, 3 szczypiory wraz z cebulką.

Składniki na sos: garść młodych listków pokrzywy, 1 awokado, 2 łyżki soku z cytryny, sól, pieprz do smaku. Wszystkie składniki zblendować.

Ogórek i jabłko pokroić w kostkę, szczypior posiekać, dodać roszpunkę, polać sosem, posypać kwiatami forsycji.

 

WIOSENNY KOKTAJL DZIEWANNY

1 kiwi, 2 plastry ananasa, 2 banany, garść kwiatów forsycji, kilka listków mniszka lekarskiego. Wszystko razem zblendować i mamy wspaniałe, odżywcze, pełne witamin śniadanie.