„Śmiały się kwiaty z małej pokrzywy,
że nic nie pachnie, a to je dziwi
i że na łące jest niepotrzebna,
bo to roślina nadzwyczaj biedna.
Jedynie parzyć to ziele umie,
nie ma wyglądu żadnego w sumie
i wstyd przynosi kwiatom na łące,
bo inne piękne są i pachnące.
Są tu storczyki, róże piwonie,
wokoło pachną cudowne wonie.
Kwiaty ku słońcu pną swe kielichy,
za to z pokrzywy kwiatek jest lichy.
– Co mam powiedzieć? – Mówi pokrzywa,
z moim parzeniem, to różnie bywa,
ja jestem tylko małą pokrzywą,
może nie piękną lecz bardzo miłą.
I chociaż wokół cudowne wonie,
pragnę żyć wolna , a nie wazonie.
Arkadiusz Łakomiak
POKRZYWA ZWYCZAJNA (Urtica dioica)
Nazwy ludowe/regionalne: koprzywa, kropiwa, pokriwa, parzawica, parzydło, ożoga.
Pokrzywa to prawdziwa gwiazda dawnej i współczesnej medycyny naturalnej. Znali i stosowali ją wszyscy najznamienitsi zielarze i uzdrowiciele.
Hipokrates nazywał ją królową wszystkich ziół. Dioskurydes polecał na rany i krwawienia, Galen z kolei uznawał za roślinę rozgrzewającą i wspomagającą trawienie.
W średniowieczu Hildegarda z Bingen zalecała pokrzywę zarówno jako pokarm, jak i środek oczyszczający. W późniejszych wiekach była ceniona przez zielarzy, takich jak Sebastian Kneipp oraz Maria Treben, która nazywała ją jedną z najważniejszych roślin leczniczych i zalecała przy wielu dolegliwościach.
Pokrzywa jest rośliną bardzo powszechną, występuje naturalnie na obu półkulach. Należy do niej około 70 gatunków. W Polsce spotykamy zazwyczaj dwa, pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) i pokrzywa żegawka (Urtica urens) oraz rzadziej występująca pokrzywa konopnolistna (Urtica cannabina).
Dla naszych słowiańskich przodków młoda pokrzywa była jednym z pierwszych zielonych pokarmów po zimie. Przyrządzano z niej polewki, duszono z czosnkiem i cebulą, dodawano do jajek i omasty do podpłomyków. W okresach niedoboru lnu czy konopi pleciono z niej sita, a z włókien wyrabiano ubrania. Rybacy wiązali z jej włókien sieci.
Kobiety używały jej odwarów do płukania włosów i do barwienia tkanin.
Pędy pokrzywy wplatano w kupalnockie wianki, zawieszano w oknach i u wejścia chat. Podczas świąt używano jej w rytuałach oczyszczających. Dymem okadzano domostwa oraz bydło aby ustrzec je przed złymi urokami.
Odpowiednio zaklętą stosowano jako amulet, miała zabezpieczać od wszelkiego strachu, chroniła przed czarami i rusałkami.
Żywiołem pokrzywy jest ogień, jej siły to ochrona, oczyszczenie, zdrowie, energia i odwaga. Jest przypisana planecie Mars, więc bardzo silnie wspomaga osoby urodzone pod znakiem barana.
Ciekawostka. Poleskie szeptuchy miały specjalne miejsce, tzw. pokrzywnik, gdzie pozwalały swobodnie rosnąć roślinie, a ta w zamian zapewniała im ochronę i odpędzała negatywne energie.
MAGIA
Pokrzywa posiada moc czarodziejską już w Albertusa Sekretach białogłowskich (1698), trzymana w ręku zabezpiecza od strachów i widm Poleskie szeptuchy miały specjalne miejsce, tzw. pokrzywnik, gdzie pozwalały swobodnie rosnąć roślinie, a ta zapewniała im ochronę i odpędzała negatywne energie.
Żywiołem pokrzywy jest ogień, jej siły magiczne to: ochrona, oczyszczenie, zdrowie, energia i odwaga. Jest przypisana planecie Mars, więc bardzo silnie wspomaga osoby urodzone pod znakiem barana.
Pędy pokrzywy wplatano w kupalnockie wianki, zawieszano w oknach i u wejścia chat. Podczas świąt używano jej w rytuałach oczyszczających. Dymem okadzano domostwa oraz bydło aby ustrzec je przed złymi urokami.
Odpowiednio zaklętą stosowano jako amulet, miała zabezpieczać od wszelkiego strachu, chroniła przed czarami i rusałkami.
Tkaniny z jej włókien chronią przed demonami. A noszenie jej przy sobie usuwa lęki, dodaje odwagi i śmiałości, zachęca do aktywności.
Ziele trzymane pod prześcieradłem pobudza wszystkie zmysły, uaktywnia sferę seksualną, usuwa zahamowania i pruderię, pomaga cieszyć się bliskością partnera, a w dodatku zapewnia pomyślne poczęcie upragnionego dziecka. W wiejskich wierzeniach pokrzywa miała zapewnić narodziny syna.
Okadzanie się dymem z pokrzywy, wzmacnia zdrowie, dodaje tężyzny fizycznej, ułatwia pokonywanie barier i przeszkód na drodze do sukcesu.
Medytowanie w cieniu pokrzywy lub przy palonej w kadzielnicy pomaga skończyć z użalaniem się nad sobą i innymi oraz mało konstruktywnymi uczuciami.
Rozrzucenie pociętej pokrzywy wokół domu lub przed progiem (od zewnątrz) odżegnuje zło i odsyła je tam skąd przyszło.
Według nauk ezoterycznych pokrzywa silnie oczyszcza aurę i wspomaga harmonię z otoczeniem.
Jeśli chcemy zachować magiczną moc pokrzywy układamy ją w trakcie suszenia zawsze pędami ku północy, gdyż wtedy wzmacnia swe magiczne właściwości.
Dlaczego pokrzywa parzy?
Już sama budowa parzących włosków rośliny jest fascynująca. Pod szkłem powiększającym można dostrzec, że przypominają one cienkie igiełki, zwężające się ku końcowi. Same w sobie nie są jednak kłujące, za efekt ukłucia odpowiada maleńka główka znajdująca się na ich szczycie.
Dlaczego odczuwamy ból? Parzący włosek zbudowany z krzemionki i węglanu wapnia i jest bardzo kruchy. Wystarczy lekkie dotknięcie, aby jego końcówka odłamała się. Wówczas cienka i ostra jak włócznia struktura wbija się w skórę, a z jej wnętrza uwalniane są substancje takie jak toksalbuminy, histamina oraz kwas mrówkowy.
Nawet niewielka ilość tych związków wystarcza, by wywołać charakterystyczne pieczenie i pojawienie się bąbla na skórze, jest to reakcja alergiczna. Nie należy się jednak obawiać, ponieważ ilość tych substancji jest bardzo mała i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.
Jeśli chcemy uniknąć poparzenia zrywamy pokrzywę, chwytając ją od dołu ku górze, nigdy odwrotnie.
Pokrzywa jest bogata w makro i mikroelementy: magnez, fosfor, wapń, siarkę, żelazo, potas, sód, jod i krzem. Zawiera witaminy A, C, K, witaminy z grupy B (w tym kwas foliowy i B5), flawonoidy, karotenoidy, fitosterole, chlorofil oraz kwasy organiczne (m.in. mrówkowy). Obecne są także niewielkie ilości histaminy, acetylocholiny i olejków eterycznych.
Pokrzywa wzmacnia układ odpornościowy poprzez regulowanie aktywności komórek immunologicznych, może zarówno zwiększać, jak i zmniejszać ich efektywność, w zależności od potrzeb organizmu.
Pobudza proces niszczenia bakterii chorobotwórczych, wirusów oraz grzybów.
Wspomaga wytwarzanie limfocytów, komórek produkujących przeciwciała, oraz sprzyja powstawaniu interferonów, naturalnej broni organizmu przeciw wirusom.
Roślina wykazuje silne działanie moczopędne i oczyszczające. Wspiera pracę nerek, pomaga w usuwaniu nadmiaru wody z organizmu, likwidując obrzęki. Tradycyjnie stosowana jest przy kamicy nerkowej, skąpomoczu, a także w stanach zapalnych nerek, pęcherza moczowego i dróg moczowych. Zalecana bywa również osobom z nadciśnieniem tętniczym.
Pokrzywa wspiera naturalne procesy detoksykacyjne organizmu, szczególnie po antybiotykoterapii, pomagając usuwać toksyny oraz nadmiar kwasu moczowego.
Wykazuje działanie regulujące w wielu obszarach funkcjonowania organizmu, zmniejsza nadmierną potliwość, łagodzi dolegliwości związane z klimakterium, a także wspomaga leczenie stanów zapalnych jelita grubego oraz pracę trzustki i wątroby.
Roślina znajduje zastosowanie również w łagodzeniu objawów alergii, w tym kataru siennego.
Badania wskazują, że pokrzywa może wykazywać działanie przeciwnowotworowe, co wiąże się m.in. z obecnością krzemu. Niedobór tego pierwiastka może sprzyjać rozwojowi chorób układu krążenia, takich jak zawały czy udary, a także tworzyć warunki sprzyjające powstawaniu nowotworów.
Dzięki zawartości krzemu i wapnia pokrzywa wspiera układ kostny, wzmacnia kości, pomaga zapobiegać osteoporozie, przyspiesza zrastanie się kości oraz wspomaga regenerację chrząstek stawowych.
Stosowana wewnętrznie może wspierać leczenie różnego rodzaju krwawień.
Zewnętrznie natomiast przyspiesza gojenie ran, w tym oparzeń, wspomaga leczenie grzybicy i stanów zapalnych skóry.
Zalecana jest także przy aftach, infekcjach jamy ustnej i błon śluzowych, a także przy różnego rodzaju naroślach i zmianach skórnych.
Pokrzywa bywa również określana mianem „eliksiru młodości”. Zawarte w niej antyoksydanty pomagają neutralizować wolne rodniki odpowiedzialne za procesy starzenia się organizmu oraz rozwój wielu chorób cywilizacyjnych, takich jak choroba Alzheimera, Parkinsona, cukrzyca czy schorzenia narządu wzroku.
Pokrzywa wykazuje działanie wspomagające leczenie artretyzmu, gośćca i reumatyzmu, a także pomaga łagodzić bóle stawów. W medycynie ludowej stosowano dwie metody terapeutyczne. „Biczowanie” bolących lub zmienionych chorobowo miejsc świeżymi pędami pokrzywy oraz okłady z rozgniecionej pokrzywy, przykładane bezpośrednio na bolące stawy lub mięśnie.
Surowcem jest całe ziele liście, korzeń oraz kwiaty.
Ziele suszymy w ciemnym przewiewnym miejscu. Jeżeli suszymy w suszarce musimy pamiętać, że liście i całe młode ziele suszymy w temp. 40 °C korzenie, kłącza i kwiaty w temp. 48-50 °C.
Suszone ziele przechowujemy w papierowych, ciemnych torbach, lub słojach, w ciemnym miejscu. Dobrze wysuszona powinna mieć ładny zielony kolor.
PROSZEK POKRZYWOWY
Suche liście mielimy w młynku lub blenderze na pył, przesypujemy do słoiczków i szczelnie zakręcamy. Gotowy proszek zażywamy 3-4 razy dziennie po łyżeczce. Proszek mieszamy z wodą lub letnim napojem i obficie popijamy.
NAPAR
1 łyżeczkę suszonych liści zalewamy 150 ml. wrzącej wody, zaparzamy 10 minut pod przykryciem. Pijemy 2 do 4 razy dziennie po 150 ml.
ODWAR
2 łyżki stołowe suszonego ziela lub korzeni zalewamy 250 ml. wody i gotujemy na bardzo małym ogniu 5 minut, odstawiamy na 20 minut pod przykryciem. Stosujemy jak napar.
MACERAT
4 łyżki świeżego ziela zalewamy 250 ml. wody w temperaturze pokojowej, pozostawiamy na 8 godzin. Stosujemy jak napar.
SOK
Sok wyciskamy wyciskarką wolnoobrotową, im wolniej tym lepiej, dlatego do wyciskania pokrzywy i ogólnie do wyciskania wszystkich ziół warto zainwestować w dobrej jakości wyciskarkę, najlepiej poziomą i wolnoobrotową. Jeśli nie posiadamy wyciskarki, możemy uzyć sokowirówki lub zalać ziele ciepłą wodą, na około 15 minut, następnie zmielić maszynką do mielenia i wycisnąć używając gazy. Jeżeli jest zbyt sucha można, do zmielonej, dolać jeszcze odrobinę wody i wtedy wycisnąć. Sok można przechowywać w lodówce do 3 dni, można go również mrozić na zimę, używając w tym celu woreczków do lodu, a później dodawać kostki do wody.
Świeży sok rozrabiamy z wodą 3 łyżki na szklankę wody i pijemy raz dziennie. Uwaga! Soku nie pijemy bez uprzedniego rozcieńczenia!
NALEWKA
Pół szklanki ziela zalewamy 300 ml. wódki, wytrawiamy 14 dni. Stosujemy po 5 ml. 3-4 razy dziennie.
OLEJ POKRZYWOWY
Pół szklanki ziela zalewamy 100 ml. oleju o temperaturze 60 °C. Wytrawiamy 7 dni w ciemnym miejscu.
Stosujemy 2-3 razy dziennie po łyżce.
Można używać zewnętrznie jako serum, wcierka do włosów oraz dodatek do kąpieli ziołowych. Mieszać z innymi olejami lub używać jako bazy do produkcji domowych kosmetyków.
ZUPA Z MŁODYCH POKRZYW
Trzy duże garści młodych pokrzyw, cebula, marchewka, łyżka oleju kokosowego, dwa ziemniaki, litr bulionu warzywnego, sól, pieprz, łyżka maki, 2 łyzki śmietanki kokosowej, łyżka octu jabłkowego.
Drobno posiekaną cebulę zeszklić na tłuszczu, zasypać mąką i sporządzić jasną zasmażkę. Dodać do niej drobno posiekane pokrzywy i marchewkę w plasterkach. Wymieszać i zalać bulionem. Dodać pokrojonego w kostkę ziemniaka i ugotować do miękkości. Zdjąć z ognia, dodać śmietankę i przyprawy oraz ocet.
SOK Z TRAWNIKA OD DZIEWANNY
Garść podagrycznika, garść pokrzywy, garść trawy , garść przytuli, garść listków lipy, parę młodych listków krwawnika, 0,5 ogórka, 1 zielone jabłko.Wszystkie składniki wyciskamy w wyciskarce wolnoobrotowej.
PŁUKANKA DO WŁOSÓW
3 łyżki stołowe suszonych liści zalać litrem wrzącej wody, odstawić na 15 minut, używać do ostatniego płukania.
SURÓWKA Z DZIKICH ZIÓŁ
pęczek rzodkiewek, 1 mały pomidor śliwkowy, 0,5 ogórka, 0,5 cebuli, garść pokrzywy, garść podagrycznika, kilka listków krwawnika, kurdybanka, czosnku niedźwiedziego i kwiatów stokrotki, łyżka pestek granatu, sok z cytryny, pieprz, sól.
Warzywa pokroić w plasterki, liście poszarpać na drobne kawałki, skropić sokiem z cytryny, doprawić. Posypać kwiatami i pestkami. Kto używa oliwę może zrobić sos czosnkowy na bazie oliwy.
PESTO Z POKRZYWĄ
pęczek liści z rzodkiewki, garść liści z pokrzywy, 2 ząbki czosnku, 0,5 awokado, sok z mniej więcej ćwiartki cytryny, sól, pieprz do smaku, odrobinka wody dla lepszego blendowania.
EKOLOGICZNY OPRYSK I NAWÓZ
Kilogram świeżej, rozdrobnionej pokrzywy zalać 10 litrami deszczówki (nie używamy w tym celu metalowych naczyń), przykrywamy i zabezpieczamy, aby nic nie dostało się do środka, np. starą firanką. Stawiamy w ustronnym miejscu w ogrodzie, mieszamy dwa razy dziennie. Po około 3 tygodniach gnojówka robi się klarowna i przestaje pienić.
Stosujemy w proporcji 1:20 do nawożenia roślin i drzewek (nie używamy do cebuli, czosnku, fasoli i grochu).
Oprysk stosujemy w proporcji 1:10 przeciw mączniakowi, mszycom, przędziorkom, chlorozie liści co 3- 4 dni.
Pokrzywa jest rośliną bezpieczną, jeśli stosowana jest rozsądnie.
Kuracja oczyszczająca z pokrzywy nie powinna trwać dłużej niż 4 tygodnie, taką informację znajdujemy we wszystkich rzetelnych materiałach oraz książkach zielarskich. Po tym czasie zaleca się przerwę lub zmianę ziół. I tego się trzymajmy.
Zaleca się ostrożność i unikanie duzych dawek u kobiet karmiących oraz w stanie błogosławionym.
Pokrzywa działa moczopędnie, ale nie powinna być stosowana przy obrzękach wynikających z poważnych chorób narządowych, bo może zaburzyć gospodarkę wodno-elektrolitową.
Pokrzywa może nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych, osoby przyjmujące insulinę lub tabletki doustne muszą monitorować poziom cukru podczas stosowania pokrzywy.
Kuracji pokrzywą nie można stosować tydzień przed i tydzień po zabiegu chirurgicznym, przy zażywaniu leków przeciwzakrzepowych oraz w przypadku obrzęków serca spowodowanych ostrą niewydolnością nerek.
Z miłością Dziewanna
© Tekst autorski. Proszę nie kopiować bez oznaczenia źródła.
Materiały zawarte na tej stronie nie stanowią żadnej porady o charakterze medycznym, służą one wyłącznie w celach informacyjnych. Wszelkie kuracje lecznicze należy skonsultować z lekarzem lub fitoterapeutą. Przed zastosowaniem kuracji ziołami zawsze sprawdzaj przeciwwskazania i interakcje z lekami, jeśli takie przyjmujesz.
Jeśli chcesz umówić się na konsultację, poradę lub dobór ziół lub kuracji, napisz do mnie maila. Zapraszam serdecznie.
zielnikdziewanna@gmail.com
Bibliografia:
The healing properties of stinging nettle (Urtica dioica l.) Marzena Pieszak, Przemysław Ł. Mikołajczak
Medycyna dawna i współczesna „Pokrzywa Urtica” Dr. Henryk Różański
„Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych” Słownik Adama Fischera Monika Kujawska, Łukasz Łuczaj, Joanna Sosnowska, Piotr Klepacki
„Święte zioła poleskich znachorek” Alicja Chrzanowska
„Ziołolecznictwo” Witold Poprzęcki
„Zielnik lekarski” Dr. August Czarnowski
„Pokrzywa przywraca zdrowie” Zbigniew T. Nowak
„Nettle Urtica dioica” Amanda Klenner
„Co radzą zioła” Bartosz Jemioła
„Ziołolecznictwo. Poradnik kliniczny” Praca zbiorowa. Forum media Polska
Compost Tea Making: For Organic Healthier Vegetables” Marc Remillard
Magiczny zielnik Dziewanny 
2 uwagi do wpisu “POKRZYWA – KRÓLOWA ZIÓŁ 👑 Daj się połaskotać pokrzywie. 🤣”